Een eigen huis, een plek onder de zon

Een bekende zin uit een lied van een vermaard volkszanger. Het gaat in deze blog om de eigen woning. Aanleiding is het evaluatierapport opgesteld door SEO Economisch Onderzoek en Panteia voor de overheid over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de eigen woningregelingen en tevens, ook niet onbelangrijk, de complexiteit van de regelgeving . Wat is daar uitgekomen en waar gaan we in de toekomst naar toe? Dat er iets gedaan moet worden aan het web van maatregelen is wel duidelijk. De burger verdwaalt in de regels, de adviseur is het spoor soms ook bijster en de belastingdienst heeft nauwelijks controle op de uitvoerbaarheid. Het lijkt mij een ‘succesformule’. 

Regelingen

In den beginne. Om het eigen woning bezit te bevorderen was één van de maatregelen de aftrek van de hypotheekrente over de eigen woning schulden in de inkomstenbelasting. In het (verre) verleden kan de effectiviteit en doeltreffendheid van de regel goed zijn geweest, al hoewel er op basis van de literatuur niet met zekerheid gezegd kan worden dat het zo is. Hard empirisch bewijs schijnt te ontbreken.  

De regelingen rondom het eigen huis zijn wel stelselmatig uitgebreid. De bijleenregeling die vooral veel rekenwerk gaf en waar niet duidelijk is of deze wel goed gecontroleerd wordt door de belastingdienst. Bij vooraf ingevulde gegevens van de belastingdienst staat gewoon de hele hypotheekschuld met alle rente. De belastingplichtige zal zelf moeten aangeven of de renteaftrek correct is en of de hypotheekschuld netjes is opgesplitst in box 1 en 3.

De wet Hillen is afgeschaft en kan zorgen dat je over een pand van 1 miljoen zonder hypotheekschuld er een forfaitair bedrag van  € 7.000 aan inkomsten in Box 1 belast wordt voor de eigen woning. Een pand van 2 miljoen zonder hypotheekschuld heeft een forfaitair bedrag van € 29.510 in de inkomstenbelasting. Het lijkt veel 1 miljoen of 2 miljoen maar veel panden in Amsterdam schieten al op qua vraagprijs. 

De aflossingseis zorgt ervoor dat een lening die door ouders wordt verstrekt aan kinderen en waar alleen rente over verschuldigd is niet als ‘eigen woning lening’ wordt aangemerkt. Dit maakt de lening een Box 3 lening. Als er later wel wordt afgelost is de vraag of het meteen weer kwalificeert als eigen woning lening en of de termijn van 30 jaar in het gedrang komt. 

De ingevoerde eis in 2001 dat de rente van de hypotheekschuld over een periode van maximaal 30 jaar aftrekbaar is gaat straks voor uitvoeringsproblemen zorgen. Want is die informatie beschikbaar? Wanneer is de lening aangegaan? Als die 20 jaar terug is dan zijn veel gegevens verwijderd dankzij de AVG. Hoelang bewaart de belastingplichtige de gegevens. Meestal een paar jaar en hoe ga je dan aantonen dat er wel recht op rente aftrek is. Gaan de banken dit bewaren?

Er zijn nog meer punten maar dit is uit de losse pols opgeschreven.

Herziening

Het fiscale regime van de eigen woning is toe aan herziening, dat is duidelijk. Het onderzoeksrapport concludeert dat de huidige eigen woningregeling op termijn niet goed houdbaar, controleerbaar, uitvoerbaar en niet handhaafbaar is. Dat is het nu al niet als we de verhalen over de belastingdienst horen. 

Wat gaat het worden? Er gaan stemmen op om de woning te ‘defiscaliseren’. Dit zou een aankoopbeslissing voor de eigen woning niet van fiscale regelingen laten afhangen en het zou de schuldopbouw voor de eigen woning verminderen. Het is geen zuivere defiscalisatie, de eigen woning gaat dan naar Box 3 met een wellicht een vrijstelling van een stukje van het vermogen. De eigen woning wordt dan behandeld als andere vermogensbestanddelen. 

Het kabinet acht het bij wijzigingen in ieder geval raadzaam om geen regelingen te bedenken die een lange bewaar termijn genereren. Dat vinden wij ook een goed idee. 

Waarschijnlijk is de meest voor de hand liggende optie dat de renteaftrek in 2031 is afgebouwd tot 0, dan is er geen discussie meer over wel of geen renteaftrek over de lopende leningen. En daarmee vervalt ook een heleboel andere complexiteit.

Eens van gedachten wisselen over dit onderwerp of andere zaken? Vraag een consultancygesprek aan met ons Neem contact op

×